COP31 gündeminde elektrifikasyon: Fosil yakıtlardan çıkışta elektrik neden öne çıkıyor?

Antalya’daki COP31 İklim Zirvesi’nde enerjide elektriğin payının 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarılması hedefleniyor. Dönüşümün iklim, maliyet ve enerji ithalatı açısından etkisi, elektriğin üretim biçimine ve şebeke yatırımlarına bağlı olacak.

COP31 gündemindeki elektrifikasyon ve enerji dönüşümünü gösteren görsel
Metin

Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı Antalya’daki COP31 İklim Zirvesi’nde elektrifikasyon, küresel iklim gündeminin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Hedef, 2035’e kadar dünya genelinde enerjide elektriğin payını yüzde 35’e çıkarmak. Türkiye de ulaşımda, binalarda ve sanayide elektrik kullanımının yaygınlaşmasını destekliyor.

Elektrifikasyon ya da elektriklendirme, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıt kullanan teknolojilerin elektrikli seçeneklerle değiştirilmesi anlamına geliyor. Dizel araçların elektrikli araçlarla değiştirilmesi, doğal gazlı ısıtmadan ısı pompalarına geçilmesi ve güneş panelleriyle elektrik üretilmesi bu dönüşümün örnekleri arasında bulunuyor. Elektrikli otomobiller, otobüsler ve ısı pompalarının kullanımının yayılması da bu sürecin görünür alanlarını oluşturuyor.

Bu geçişin iklim bakımından sağlayacağı fayda, elektriğin hangi kaynaklardan üretildiğine bağlı. Kömür ağırlıklı bir şebekeden beslenen elektrikli bir aracın iklim performansı, teorik olarak gazla çalışan bir araçtan daha kötü olabilir. Buna karşılık güneş, rüzgâr ve hidroelektrik gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektrik, dönüşümün temel hedefi olan daha temiz enerji üretimini destekliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı analizine göre, yakıt ithal eden ülkelerde elektrifikasyonun önemli ölçüde hızlandırılması, 2035’e kadar enerji ithalatı faturalarını 2025 seviyesine kıyasla 400 milyar doların, yani 357 milyar euronun üzerinde azaltabilir. Aynı hızlanma, dünyanın günlük petrol talebini 18 milyon varil düşürebilir. Dünya genelinde 2025’te satılan her dört otomobilden biri elektrikli olurken, 2020’den bu yana elektrikli araç satışları yaklaşık yüzde 600 arttı.

Bununla birlikte elektrik, işletmeler, fabrikalar ve haneler dahil küresel enerji tüketiminin yalnızca yaklaşık yüzde 20’sini karşılıyor. Uzmanlar, kontrolsüz küresel ısınmayı ve aşırı hava olaylarını sınırlamak için elektriğin 2050’ye kadar toplam enerji kullanımının yarısından fazlasını karşılaması gerektiğini belirtiyor. Kimya sanayi ve çelik üretimi gibi sektörlerde fosil yakıtların hammadde olarak kullanılması, ayrıca çelik ve çimentoda gereken yüksek sıcaklıklar, elektrifikasyonun önündeki başlıca zorluklar arasında sayılıyor.

Dünya Kaynakları Enstitüsü, deniz taşımacılığı ve havacılıkta hidrojen, sentetik yakıtlar veya diğer düşük karbonlu seçeneklerin daha uygulanabilir olabileceğine dikkat çekiyor. Elektrikli sistemler uzun vadede daha verimli olabilir: İçten yanmalı motorlar yakıt enerjisinin yüzde 80’ine kadarını büyük ölçüde ısı olarak kaybederken, elektrik motorları elektrik enerjisinin yaklaşık yüzde 80’ini harekete dönüştürebiliyor.

Artan elektrik talebi ise şebekeler üzerinde baskı yaratıyor. Yapay zeka, veri merkezleri ve daha elektrikli teknolojilerin yayılmasıyla mevcut şebekeler talebe yetişmekte zorlanıyor; bu durum yenilenebilir enerji, depolama ve elektrifikasyon yatırımlarını geciktirebiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı, yıllık şebeke yatırımlarının bugünkü yaklaşık 400 milyar dolar seviyesinden 2030’a kadar yüzde 50 artırılması gerektiğini bildiriyor. Yeni şebeke altyapısının 5 ila 15 yılda kurulabilmesi, yenilenebilir enerji projelerinin 1 ila 5 yılda ve şarj altyapısının 1 ila 2 yılda tamamlanabilmesi, dönüşümde zamanlama sorununa işaret ediyor.

LIVEGünün haberleri