Japonya’daki Large Helical Device (LHD) stellaratorunda çalışan fizikçiler, plazmadaki kararsızlıkların ürettiği dalgaların plazmayı nasıl ısıttığını doğrudan gözlemledi. Deneylerde, patlamanın meydana geldiği bölgede iyonların manyetik alan doğrultusundaki hareket enerjisinin yalnızca 0,1 milisaniyede yüzde 30 arttığı belirlendi.
Kontrollü termonükleer füzyon, hafif atom çekirdeklerinin birleşerek daha ağır çekirdekler oluşturmasına dayanıyor. Yıldızların içinde gerçekleşen bu süreçte açığa çıkan enerji, farklı yöntemlerle elektrik enerjisine dönüştürülebiliyor. Kararlı kontrollü füzyona ulaşmayı hedefleyen yaklaşımların çoğunda plazma, güçlü manyetik alanlarla hapsediliyor.
Füzyonu başlatmak için plazmaya yüksek enerjili parçacıklar veriliyor ve bunlar ilk ısıtmayı sağlıyor. Ardından, füzyon sırasında oluşan parçacıkların plazmayı ısıtarak süreci hızlandırdığı kendi kendine ısınma aşamasına geçilmesi öngörülüyor. Bu süreç şimdilik teorik hesaplamalar çerçevesinde ele alınıyor; ITER projesi araştırmacıları kendi kendine ısınmayı yaklaşık 2040’a kadar göstermeyi planlıyor.
LHD’deki deneylerde araştırmacılar, kararsız plazmayı kasıtlı olarak oluşturarak ortamda neler yaşandığını inceledi. Yüksek enerjili parçacıkların manyetohidrodinamik (MHD) patlamalara yol açtığı ve bu patlamalardan MHD dalgalarının yayıldığı, teorik olarak öngörülen biçimde gözlemlendi. Bulgular Communications Physics dergisinde yayımlanan makalede anlatıldı.
Fizikçiler, füzyon plazmasındaki bu patlamalar sırasında iyon hareketini izledi ve ölçtü. Plazmanın kenar bölgelerindeki dalga sönümü ile merkezdeki iyon enerjisindeki yükseliş arasındaki bağlantıyı da tanımladılar. İyonların manyetik alana paralel hareket enerjisi 0,1 milisaniyede yüzde 30 arttı; bu enerji daha sonra, iyonlar arası çarpışmalara özgü süre olan yaklaşık iki milisaniye içinde hareketin tüm yönlerine yeniden dağıldı.





