Kırgız çağdaş sanatçı Sonata Raiymkulova, Bişkek’in değişen kentsel dokusunu ve insanların çevreleriyle ilişkisini çalışmalarının merkezine alıyor. Mimarlık eğitimi alan ve daha sonra çağdaş sanata yönelen Raiymkulova; çizim, enstalasyon ve performanslarında kentin yaşanabilirliği, kirlilik, yeni yapılaşma ve mekânın gündelik hayat üzerindeki etkisi gibi konuları ele alıyor. Bişkek’te doğup büyüyen sanatçı, mimarlık geçmişinin hem son çalışmalarındaki mekânsal düzenlemelerde hem de ele aldığı toplumsal temalarda belirgin olduğunu söylüyor.
Raiymkulova’nın üretim pratiği, kamusal alandan özel araziye, oradan da ev içlerine uzanan bir yön izliyor. Sanatçı, şehirdeki yeni yapılaşmaya ilişkin duygularla başladığını; daha sonra özel araziler ve son serisinde iç mekânlar üzerinde yoğunlaştığını anlatıyor. Son çalışmalarında yaşadığı daireyi araştıran Raiymkulova, bir evde eşyaların yerleştirilme biçimini ve bu eşyaların insanların o mekândaki hareketlerini nasıl etkilediğini inceliyor. Sanatçı, bu alanı insanların yaşamsal, neredeyse içsel mekânı olarak tanımlıyor.
The Premonition Landscapes serisinde Raiymkulova, aydınger üzerine büyük sanguine çizimler üretti. Her biri 150’ye 80 santimetre ölçüsündeki eserlerden birinde ağır bir gökyüzünün altında büyük ve tekrarlayan bir apartman bloğu, diğerinde ise ön planda bir çukur ile birkaç ölü ağacın bulunduğu çıplak bir manzara yer alıyor. Sanatçı, bu çalışmalarla hızla yeniden inşa edilen Bişkek karşısındaki beklenti ve kaygı hâlini; kirliliğin ağırlığını ve zeminin bile istikrarsızlaştığı hissini aktarmak istediğini belirtiyor.
2025’te hazırladığı Plots of Land serisi ise yerel arazi sorunlarından ilham alıyor. Raiymkulova, yaklaşık bir yıl önce hükümetin ihtiyaçları için insanların özel arazilerini aldığına ilişkin yaşanan zorlukların, evini ve arazisini kaybetme korkusunu yaygınlaştırdığını ifade ediyor. Jel kalemle karton üzerine, yaklaşık 25’ye 25 santimetre boyutlarında yaptığı çizimlerde bantlar ve gündelik nesnelerle sınırları belirlenmiş arazi parçalarını boşluk üzerinde tasvir ediyor. Sanatçı, yarısı hayal ürünü, yarısı gerçek evlerden oluşan bu parçaları ölçüp imgeye dönüştürerek el konulamayacak simgesel bir mülkiyet yaratmayı amaçladığını söylüyor.
Raiymkulova, 2016’da Bişkek’te sanatçıların, zanaatkârların ve katılımcıların yeni tabureleri eski ve renkli taburelerle değiştirdiği Estelik projesine katıldı. 2021’de ise Taşkent merkezli, British Council destekli Art Plov CA projesinde beş Orta Asya ülkesinden 40’tan fazla sanatçı arasında yer aldı. HSE Design School’dan mezun olan sanatçı, 2023’te 60’tan fazla ülkede verilen 100 Prince Claus Fund Seed Award ödülünden birini kazandı. Şubat 2024’te Bern’deki DREIVIERTEL’de Residency.ch programıyla iş birliği içinde kişisel sergi açan Raiymkulova; Karlsruhe, Milano, Almatı ve Moskova’da da sergiler düzenledi. Bu yaz kardeşi Marat Raiymkulov ile hazırladığı Bishkek Gothic serisini, Efes Art Space’in Sayran şehir rotası kapsamında Almatı’da sundu.
Sanatçının daha önceki çizimleri insan bedeni ve antropomorfik varlıklar etrafında şekillendi. Raiymkulova, annesinin patolog olması nedeniyle çocukluğunun önemli bölümünü annesinin üniversitedeki laboratuvarında geçirdiğini; şişelerde korunmuş vücut parçalarını gördüğünü ve bu imgelerin hafızasında kaldığını aktarıyor. Sanatçı, 2018’den yaklaşık 2024’e kadar bu çizim serisine odaklandı. 2024’te DREIVIERTEL’de açtığı kişisel sergide beden temasını bilimsel bir yönle ve heykellerle ele aldı.





