Qirg‘izistonlik zamonaviy rassom Sonata Raiymkulova Bishkekning o‘zgarayotgan shahar muhiti va insonlarning atrof-muhit bilan aloqasini ijodining asosiy mavzusiga aylantirgan. Me’morlik bo‘yicha tahsil olib, keyinchalik zamonaviy san’atga o‘tgan rassom chizmalar, installyatsiyalar va performanslar orqali shaharning yashash uchun qulayligi, ifloslanish, yangi qurilishlar hamda makonning kundalik hayotga ta’siri kabi mavzularni ko‘taradi. Bishkekda tug‘ilib ulg‘aygan Raiymkulova me’morlik tajribasi so‘nggi turkumlarida ham, murojaat qilayotgan ijtimoiy masalalarda ham yaqqol sezilishini aytadi.
Raiymkulovaning ijodiy yo‘nalishi jamoat makonidan xususiy yerga, undan esa uy ichki makoniga qarab siljigan. Rassom avval shahardagi yangi qurilishlar haqidagi his-tuyg‘ularni o‘rganganini, keyin xususiy yer masalalariga, so‘nggi turkumida esa interyerlarga e’tibor qaratganini tushuntiradi. U o‘zi yashaydigan xonadonni tadqiq etib, odamlar uyda buyumlarni qanday joylashtirishi va bu buyumlar ularning shu makondagi harakatini qanday boshqarishini kuzatadi. Raiymkulova bu joyni insonning hayotiy, deyarli ichki makoni deb ta’riflaydi.
The Premonition Landscapes turkumida rassom kalka qog‘oziga yirik sangina chizmalar yaratgan. Har biri 150 ga 80 santimetr bo‘lgan asarlardan birida og‘ir osmon ostidagi ulkan, takrorlanuvchi turar joy bloki, boshqasida esa oldingi planda chuqur va bir necha qurigan daraxtli yalang‘och manzara tasvirlangan. Raiymkulova bu asarlarda tez qayta qurilayotgan shahar oldidagi kutish va xavotir holatini, ifloslanishning og‘irligini hamda zaminning o‘zi ham beqaror bo‘lib qolayotgandek tuyulishini ifodalamoqchi bo‘lganini bildiradi.
2025 yilda yaratilgan Plots of Land turkumi mahalliy yer bilan bog‘liq muammolardan ilhomlangan. Raiymkulovaning aytishicha, qariyb bir yil avval hukumat o‘z ehtiyojlari uchun odamlarning xususiy yerlarini olishi bilan bog‘liq qiyinchiliklar boshlandi va bu holat uy hamda yerni yo‘qotish qo‘rquvini kuchaytirdi. U gel ruchka bilan kartonga, taxminan 25 ga 25 santimetr o‘lchamda chizgan ishlarida lenta va kundalik buyumlar bilan belgilangan yer parchalarini bo‘shliq uzra tasvirlaydi. Rassom yarmi tasavvurga, yarmi haqiqiy uylarga asoslangan bu bo‘laklarni o‘lchab, tasvirga aylantirish orqali musodara qilib bo‘lmaydigan ramziy egalikni yaratishni istaganini aytadi.
Raiymkulova 2016 yilda Bishkekdagi Estelik loyihasida ishtirok etdi. Ushbu loyihada rassomlar, hunarmandlar va qatnashchilar yangi taburetkalarni eski, rang-barang taburetkalarga almashtirib, ularni ulkan norasmiy yodgorlik shaklida jamlashgan. 2021 yilda u Toshkentdan boshqarilgan, British Council qo‘llab-quvvatlagan Art Plov CA loyihasida Markaziy Osiyoning besh mamlakatidan 40 dan ortiq rassom qatorida qatnashdi. HSE Design School bitiruvchisi 2023 yilda 60 dan ortiq mamlakatda berilgan 100 ta Prince Claus Fund Seed Award mukofotidan birini oldi. 2024 yil fevralida u Bern shahridagi DREIVIERTELda Residency.ch dasturi bilan hamkorlikda yakkaxon ko‘rgazma o‘tkazdi. Rassom Karlsruhe, Milan, Olmaota va Moskvada ham ko‘rgazmalar qilgan; bu yoz esa ukasi Marat Raiymkulov bilan yaratgan Bishkek Gothic turkumini Efes Art Space’ning Sayran shahar yo‘nalishi doirasida Olmaotada namoyish etdi.
Raiymkulovaning avvalgi chizmalari inson tanasi va antropomorf mavjudotlarga bag‘ishlangan edi. Uning onasi patolog bo‘lgani sababli rassom bolaligining katta qismini onasining universitetdagi laboratoriyasida o‘tkazganini, idishlarda saqlangan tana qismlarini ko‘rganini va bu manzaralar xotirasida qolganini so‘zlaydi. Rassom 2018 yildan taxminan 2024 yilgacha ushbu chizmalar turkumiga e’tibor qaratdi. Uning 2024 yilda DREIVIERTELdagi yakkaxon ko‘rgazmasi tana mavzusini ilmiy jihat va haykallar orqali yoritgan.





