O‘zbekistonda bog‘dorchilik sarmoyalari butun ishlab chiqarish zanjirini qamrab olmoqda

2026-2028 yillarga mo‘ljallangan sanoat bog‘dorchiligi dasturi mavjud daraxtzorlarni yangilash va yangi bog‘lar barpo etishni nazarda tutadi. Ko‘chat, sug‘orish, sovuq saqlash va qayta ishlash infratuzilmasi sarmoya yo‘nalishlari orasida ajralib turadi.

O‘zbekistonda intensiv bog‘dorchilik va sovuq saqlash infratuzilmasi
Matn

O‘zbekistonda intensiv daraxtzorlarni yangilash va rivojlantirish dasturi ko‘chat materiallari, sug‘orish tizimlari, sovuq saqlash infratuzilmasi hamda qayta ishlash yechimlari yetkazib beruvchilari uchun imkoniyatlar yaratmoqda. Biroq tarmoqning uzoq muddatli raqobatbardoshligi ushbu yo‘nalishlar yagona ishlab chiqarish zanjiriga qay darajada samarali birlashtirilishiga bog‘liq bo‘ladi. Rivojlanishning navbatdagi bosqichi faqat bog‘lar, uzumzorlar va rezavorlar plantatsiyalari maydonini kengaytirish bilan cheklanmaydi.

Vostock Capitalning 2026 yilgi tarmoq hisobotida keltirilgan dastur ko‘rsatkichlariga ko‘ra, 2026-2028 yillarda intensiv sanoat bog‘larini rivojlantirish uchun 172 127 gektar ajratilgan. Shundan 95 234 gektar mavjud daraxtzorlarni yangilashga, 76 893 gektar esa yangi bog‘lar barpo etishga mo‘ljallangan. Bu nisbat sarmoya imkoniyatlarining katta qismi yangi qishloq xo‘jaligi yerlarini o‘zlashtirishdan ko‘ra, faol xo‘jaliklarning unumdorligi va texnologik darajasini oshirish bilan bog‘liqligini ko‘rsatadi.

Hududlar kesimidagi tuzilma ham turlicha sarmoya ehtiyojlarini yuzaga keltiradi. Eng katta rejalashtirilgan maydon Farg‘ona viloyatiga to‘g‘ri keladi — 37 080 gektar. Namangan viloyatida 19 283 gektar, Jizzax viloyatida 18 307 gektar, Toshkent viloyatida 18 126 gektar maydon nazarda tutilgan. Namanganda eski bog‘larni yangilash uchun 15 697 gektar, yangi bog‘lar uchun esa 3 586 gektar belgilangan bo‘lsa, Surxondaryoda rejalashtirilgan 14 436 gektarning 8 936 gektari yangi bog‘larga ajratilgan. Yangilash ustun bo‘lgan hududlarda ko‘chatlarni almashtirish, sug‘orishni modernizatsiya qilish va mavjud infratuzilmani rekonstruksiya qilishga talab shakllanishi mumkin.

Hisobotda sifatli ko‘chat materiallari va mahalliy sharoitga mos navlardan foydalanish masalasi tarmoq muammolaridan biri sifatida qayd etilgan. Ko‘chat importining yillik hajmi taxminan 60 million dollarga baholanadi, mahalliy ko‘chatchilikni rivojlantirish esa importga qaramlikni kamaytirish yo‘nalishlaridan biri sifatida ko‘rilmoqda. Bektemir va Yuqori Chirchiq tumanlaridagi in vitro loyihalari hamda ona ko‘chatxonalar uchun yiliga 27 milliontagacha ko‘chat ishlab chiqarish quvvati rejalashtirilgan. Obyektlarni 2026 yil oxirigacha ishga tushirish ko‘zda tutilgan.

Intensiv bog‘larda suv resurslarini samarali boshqarish ham muhim omil hisoblanadi. Aniq sug‘orish, fertigasiyalash, monitoring va suv sarfini nazorat qilishning ahamiyati ortmoqda. 2026 yil uchun rasmiy vazifalar qatorida umumiy quvvati 87 ming tonna bo‘lgan 340 ta meva-sabzavot sovuq saqlash obyektini ishga tushirish ham bor. Hisobotda Beshariq tumanida qayta ishlash, saqlash, saralash va logistika xizmatlarini birlashtirishi kerak bo‘lgan, qiymati 50 million dollar bo‘lgan majmua ham tilga olingan.

Hisobot ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning yanvar-iyun oylarida O‘zbekistondan meva va rezavorlar eksporti 158,5 ming tonnani tashkil etdi. Meva-sabzavot mahsulotlarining kengroq guruhida shu davrda 872,9 million dollarlik 1,0867 million tonna mahsulot eksport qilindi. Dastlabki olti oyda mayiz eksporti 57 mamlakatga 47,7 ming tonna, qariyb 60 million dollarni tashkil etdi. Gilosning yanvar-may oylaridagi eksporti esa 11 mamlakatga 16,8 ming tonna va 36,5 million dollar bo‘ldi. Vostock Capital so‘rovida zamonaviy ko‘chatchilik texnologiyalari eslatmalar tarkibida 14 foizni egallagan, tomchilatib va aniq sug‘orish, sovuq saqlash, saralash va kalibrlash, qayta ishlash, avtomatlashtirish hamda robotlashtirishning har biri 10 foizdan qayd etilgan. Ushbu foizlar bozor ulushi yoki uskunalar savdosi hajmini emas, so‘rovdagi eslatmalar tarkibini anglatadi.

LIVEKunning xabarlari